Uzmanlar yanıtladı: Yüksek ya da düşük vaka görülmesinin nedenleri neler? İllere göre vaka sayılarını nasıl okumak gerekiyor?

by Haber Fora

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın illere göre haftalık vaka sayıları açıklamasına göre 8-14 Şubat arasında Kovid-19 vaka sayısı, her 100 bin kişide İstanbul’da 60.19, Ankara’da 35.49, İzmir’de ise 44.39 oldu.

Koronavirüs vaka sayısında ilk üç sırayı Trabzon, Rize ve Ordu şehirleri almasıyla özellikle Doğu Karadeniz’in alarm durumunda olduğunu görüldü.

 

“Tablo ilk bakışta kültürel özellik ve kurallara daha az uymayı çağrıştırıyor”

“Bu tablo net bir şekilde kuralların önemini gösterdi, uyanlar ile uymayanların farkını ortaya koydu” diyen İstanbul Üniversitesi İstanbul (Çapa) Tıp Fakültesi Dekanı ve İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Tufan Tükek’e salgının hızının en yüksek olduğu yerin Doğu Karadeniz çıkmasının nedenlerini sorduk.

“Kış aylarında, insanların birbiriyle daha az görüştüğü dönemlerde Anadolu’daki vakaların azalması normal”

Tükek’e göre, merkezi hükümetin salgının hızını kesme adına koyduğu kısıtlamalara uyma, maske, mesafe ve hijyen kurallarına dikkat etmede hangi illerin öne çıktığı belirlenmiş durumda. 

“Tablo ilk bakışta kültürel özellik ve kurallara daha az uymayı çağrıştırıyor” diyen Tükek, “Sosyal mesafeye dikkat eden, maske kullanan, yapı itibariyle kalabalık buluşmalar ya da toplantıların az yapıldığı, kısıtlamaya uyulan yerlerde daha az vaka var. Yaz aylarında İstanbul ve Ankara gibi kentlerden memleketlerine giden çok kişi oldu. Onlar, Kovid-19’u gittikleri kentlere taşıdılar. O dönemde Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’da vakalar yüksek çıktı. Kalabalıklarda, akrabalarla bir arada oturuldu, mesafeye uyulmadı, maske takılmadı. Ancak kış aylarında, insanların birbiriyle daha az görüştüğü dönemlerde Anadolu’daki vakaların azalması normal” yorumunu yaptı.

 

Hava şartlarının nispeten uygun gittiği, coğrafi şartların bireylerin rahatlıkla buluşmasına imkan tanıdığı Ege’de bölgesinde ise vakalardaki düşüşün nedenlerini de sorduğumuz Tükek, deprem döneminde vakalar yoğunlaşsa da sonrasında bireylerin kurallara daha fazla uymalarının yanı sıra genel anlamda kültürel ve kişisel özelliklerin de belirleyici olduğuna değindi.

Bölgesel verilerin bilinmesinin önemine dikkati çeken Prof. Dr. Tufan Tükek, özellikle yerel yöneticilerin daha sağlıklı değerlendirme yapabileceğini ifade etti.

Tükek, illere göre sıralamanın mekanların açılmasında teşvik edici bir unsur olarak kullanılabileceğine de dikkati çekti:

“Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’da coğrafya ve hava şartları nedeniyle hareketlilik yaza kıyasla çok azaldı”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın da Bakan Koca’nın açıkladığı tabloyu yorumladı.

Verileri “her ilin aynası kendisine çevrildi” şeklinde yorumlayan Aydın, kentlerin kamunun koyduğu kısıtlamalara ne oranda uyduğunun, virüs yayılımında nerede olunduğunun görüldüğünü söyledi.

Kış mevsiminin geçmesinin etkisiyle Karadeniz’deki insan hareketliliğinin azalmadığını, hava sıcaklıklarının geçtiğimiz günlerde 20 dereceyi gördüğünü belirten Aydın, “Hava daha yeni soğudu, kar yeni yağdı. Karadeniz’dekiler daha bir arada kaldı, komşuluk, köy ziyaretleri, apartman oturmaları yapıldı. Kurallara uyulmadı. Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’da ise coğrafya ve hava şartları nedeniyle hareketlilik yaza kıyasla çok azaldı. Mevsimsel etkiyle de septomu (belirti) olmayan kişilerin sağlık merkezlerine müracaat etme oranı düşük kaldı. Yaz aylarında vaka sayılarının yüksek çıkmış olmasının da etkisi oldu” şeklinde konuştu.

 

Prof. Dr. Aydın, göreceli kıyaslamaya göre, Doğu Karadeniz Bölgesi sahil bandındaki kişilerin, uygulanmakta olan kısıtlamalara uyma oranının muhtemelen düşük olduğunun, kümelenmelerin fazla olduğunun, insanlar arasındaki yoğun temasın yanı sıra maske, mesafe ve hijyen kurallarına uyumun düşük olması nedeniyle virüsün yayılımına fırsat verildiğini ifade etti.

Haritaya bakıldığında vakaların Güneydoğu Anadolu’da çok düşük seyrettiğini belirten ve “Kars’tan Gaziantep’e kadar vakaların düşük olduğu görülüyor” yorumunu yapan Aydın, sözlerini şu ifadelerle sürdürdü:

“Doğu Karadeniz’de halk kurallara uymada yükseliş gösterse bile hemen değil ancak 3-4 hafta sonra vaka sıralamasında gerileyebilir”

Prof. Dr. Kemalettin Aydın, mevcut durumda nüfusa göre vakaların en yüksek olduğu Doğu Karadeniz’de halkın kurallara uymada yükseliş gösterse bile hemen değil, ancak 3-4 hafta sonra vaka sıralamasında gerileyebileceğini de söyledi.

Prof. Dr. Aydın’a Ege Bölgesi kentlerinin alt sıralarda yer almasını da sorduk. Ege Bölgesi’nde kurallara uyma kültürünün daha başarılı olduğunu savunan ve o bölgedeki illerde vaka geçirme oranının Doğu Karadeniz’e göre yüksek olduğunu belirten Aydın, sözlerini “Ege’de Doğu Karadeniz’e göre bir miktar toplumsal bağışıklık (sürü bağışıklığı) sözkonusu” diyerek noktaladı.

 

Bunu da beğenebilirsiniz

Yorum Yap